Zoek de overeenkomsten - uitgelichte afbeelding Yvonne Alefs

Zoek de verschillen?

We kennen het allemaal denk ik nog wel, die leuke oefening op de basisschool met twee plaatjes die identiek lijken, maar waarin 10 verschillen te vinden zijn. ‘Zoek de verschillen’ heette het. Vaak waren de eerste paar afwijkingen snel te vinden, maar al gauw moest het concentratieniveau opgeschroefd worden om de laatste paar ook nog te kunnen ontdekken. Een leuk spel, afgezien van het naderhand scheel kijken als gevolg van al dat getuur! 🙂

Nu ik wat ouder ben en de wereld om mij heen wat bewuster bekijk en zie hoeveel angst er bestaat voor veel wat anders is dan wijzelf of dat wat we gewend zijn, vraag ik me echter af of het spel uit mijn kindertijd niet beter ‘zoek de overeenkomsten’ had kunnen heten. In plaats van twee bijna identieke plaatjes, zouden we dan twee afwijkende afbeeldingen te zien krijgen, waarin we juist de overeenkomsten hadden moeten zoeken. Zouden we dan misschien opgegroeid zijn met een positievere instelling tegenover mensen die er anders uitzien dan wij en als vanzelfsprekend eerst  gezocht hebben naar overeenkomsten in plaats van naar verschillen?

In zijn boek ‘Geheugen voor geluk’ vertelt Rick Hanson hoe onze hersenen nog steeds zijn geprogrammeerd om negatieve gebeurtenissen veel beter te onthouden dan positieve, omdat dat in primitievere tijden van levensbelang was. Hoe sneller je destijds een gevaarlijke situatie herkende van een vorige ervaring, des te beter was je door die herinnering in staat om je hachje te redden. Een ontmoeting met iemand die er anders uitzag dan je eigen volk, was in die tijd natuurlijk ook reden om op je hoede te zijn. Het herkennen van verschillen was toen nog een overlevingsstrategie, maar is verbazend genoeg nu nog steeds een zeer actieve vaardigheid die invloed heeft op onze beoordeling van de ander. In deze tijd is het tegenkomen van een ‘ander soort mens’ echter veel minder een kwestie van leven of dood.

Het is namelijk al lang niet meer zo dat alle negatieve ervaringen en herinneringen die we in onze hersenen opslaan persé nuttig zijn voor ons behoud. Wanneer we dat tot ons door laten dringen en ons daarvan bewust zijn, kunnen we volgens Rick Hansen onze hersenen zo programmeren dat we steeds beter onderscheid leren maken tussen ervaringen die voor de toekomst belangrijk voor onze welzijn kunnen zijn en gebeurtenissen die indruk hebben gemaakt, maar in de tijd die voorligt ons op geen enkel vlak zullen dienen. Het je bewuster inprenten van gelukkige momenten, zodat een geluksgevoel beter oproepbaar is, is ook onderdeel van zijn betoog. Maar wie daarover meer wil weten, raad ik het boek van harte aan,

Waar het mij om gaat is dat we ons ervan bewust worden dat onze ‘afkeer van’ of ‘angst voor’ mensen die anders zijn dan wij een oergevoel is dat niet zomaar meer klakkeloos opgevolgd hoeft te worden. Iemand met een andere huidskleur, andere gewoonten, andere kleding of andere ideeën over de wereld is niet persé een bedreiging voor ons eigen bestaan. Als je bedenkt dat deze persoon dezelfde behoeften heeft als jij, zoals lucht om te ademen, liefde om gelukkig te zijn, verbinding  om zich nuttig te voelen,  een aanraking om te helen, een lach om opgebeurd te worden, een gesprek om begrepen te worden, enzovoort, dan blijkt dat hij of zij helemaal niet zo anders is als jij en ik. Wanneer de uiterlijke kenmerken zouden wegvallen en we alleen zouden kijken naar wat er van binnen bij de ander leeft, dan zouden we ontdekken dat we meer met elkaar gemeen hebben dan we ooit van de buitenkant zouden kunnen aflezen.

Door ons bewust te zijn van onze ‘zoek-de-verschillen-programmering’ kunnen we door te oefenen dit steeds meer ombuigen naar een ‘zoek-de-overeenkomsten-houding’. Met zo’n houding ontstaat er veel meer openheid naar elkaar toe en zijn de mogelijkheden van vredig naast elkaar bestaan vele malen groter dan wanneer de nadruk op het ‘anders zijn’ gelegd blijft worden.

 Luister met de oren van tolerantie
Kijk door de ogen van compassie
Spreek met de taal van liefde
– Rumi –

Yvonne Alefs

Facebooktwitterlinkedin
2 Reactie's
  • Rob Rugebregt
    Geplaatst op 18:58h, 14 januari Beantwoorden

    Prachtig Yvonne, wat een mooie gedachte .. inderdaad, zoek de overeenkomsten, een positieve benadering. Het eerste woord dat een baby/kleuter brabbelt is denk ik mamma of pappa of iets vaags. Welk woord zij daarna leren is vaak : ik. Wat zou het mooi zijn als ze beginnen met : jij… Niet praktisch natuurlijk. Men moet immers assertief leren te zijn. Maar over een positieve benadering gesproken…

    • Yvonne
      Geplaatst op 05:36h, 19 januari Beantwoorden

      Dank je wel Rob. 🙂

Geef een reactie