Wij-zij denken - uitgelichte afbeelding Y

Wij-zij denken

Identiteit. Je zou denken dat we er allemaal één hebben, maar wie op het woord identiteit googled ontdekt dat een mens meerdere identiteiten heeft. Zo hebben we allemaal een persoonlijke identiteit, een genetische identiteit, een geslachts identiteit, een sociale identiteit, een culturele identiteit en een nationale identiteit. Sommigen hebben ook nog een politieke identiteit, een religieuze identiteit, een online identiteit en ga zo door. Alhoewel ze allemaal focussen op een ander facet van ons leven, hebben al onze identiteiten gemeen dat we ons daarmee onderscheiden van de ander of van een groep anderen. En dat is prima, zolang we onze identiteiten geen grotere waarde toekennen dan die van anderen.

We kunnen denk ik allemaal rampzalige voorbeelden opnoemen van gebeurtenissen die voortvloeien uit het toekennen van meer waarde aan de eigen identiteit, dan die van een ander. De brandstof bijvoorbeeld voor de expansiedrift van het Hitlerregime aan het begin van de vorige eeuw, die leidde tot het annexeren van landen om het Duitse rijk heen en uiteindelijk tot een wereldoorlog, was de overtuiging van een steeds groter wordende groep dat het welzijn van het Duitse volk boven dat van anderen ging. Het land moest koste wat kost gevoed en gekleed worden, wat resulteerde in het onder de voet lopen van andere volken wiens welzijn minder waarde werd toebedeeld. En niet alleen Duitsland heeft zich hieraan vergrepen, ook in de Nederlandse geschiedenis (en in die van vele landen op deze aardbol) zijn voorbeelden te vinden van dit wij-zij denken.

Naast het toekennen van ‘meer waarde’ aan de eigen identiteit ten opzichte van die van een ander, veroorzaakt de overtuiging dat de eigen identiteit de ‘enige geldende’ is ook grote moeilijkheden in deze wereld. Dat zien we bijvoorbeeld als het om religieuze identiteit gaat. De overtuiging dat de eigen religie de enige ‘ware’ is en dat alle andere religiën onderworpen moeten worden aan die ene, heeft in zowel het huidige tijdperk als verderop in de geschiedenis, voor veel ellende in de wereld gezorgd. Maar dat het ook anders kan, zag ik deze week in de tv serie ‘Erica op Reis’.

Tijdens één van haar reizen brengt Erica Terpstra een bezoek aan Suriname en haar bonte verzameling van vele verschillende etnische groeperingen. Het aantal oorspronkelijke bewoners (Indianen) wordt inmiddels ruimschoots overtroffen door dat van Creolen (afstammelingen van tot slaaf gemaakte afrikanen), Marrons (nakomelingen van gevluchte afrikanen), Javanen, Indische mensen, Chinezen, Europeanen, Joden, enz.  En allemaal hebben zij zonder veel problemen destijds hun eigen cultuur en religie meegenomen bij hun intocht in dit land. Een moskee staat daar naast een synagoge en een tempel naast een kerk, men heeft de eigen cultuur en religie mogen behouden en neemt graag goede eigenschappen van de ander over. Een mini-voorbeeld van hoe het naar mijn mening overal in de wereld zou moeten zijn en ik was dan ook nieuwsgierig naar hoe dit mogelijk was. Het antwoord werd me via Erica (weliswaar met iets andere woorden) gegeven, namelijk: er heerst in Suriname daarin uitsluitend een ‘wij-denken’.  De bevolking voelt zich verbonden met elkaar, omdat ze (bijna) allemaal vanuit een ander land daarheen zijn getrokken. Ze zijn allen immigranten en geen enkele groepering beroept zich op het zogenaamde recht om te bepalen wat etnisch goed of fout is, omdat geen van hen zich ‘het bezit’ van dat land toeëigent. Er wordt niet gedacht in termen van ‘meer waarde’ of ‘enige geldende’ als het aankomt op cultuur en religie. Er is daarin geen gevoel van van elkaar afgescheiden zijn, geen ik en de ander of wij tegenover zij.

Het zien van deze aflevering van ‘Erica op reis’ gaf me hoop, want in Suriname ligt dus het bewijs dat het mogelijk is dat mensen van verschillende etnische afkomst, cultuur en religie vredig naast elkaar wonen. Elkaar gelijkwaardig achten ondanks hun verschillen. Hun eigen identiteit behouden en tegelijkertijd open staan voor die van een ander. Wij kunnen dat ook, als we maar beseffen dat we allemaal immigranten van deze wereld zijn ….

Yvonne Alefs

 

 

Facebooktwitterlinkedin
2 Reactie's
  • Rob Rugebregt
    Geplaatst op 23:24h, 12 januari Beantwoorden

    Prachtige gedachte Yvonne : allemaal immigranten van deze wereld.
    Ik geloof best dat als er zoveel etnische groepen zich op een soort niemandsland vestigen, geen enkele groep zich kan veroorloven zich autochtoon te noemen. Dan is gelijkwaardigheid al “snel” te accepteren. Maar de voorbeelden van “genaturaliseerde” autochtonen die zich kennelijk hoger wanen dan de natuurlijke autochtonen zijn er genoeg. De aboriginals in Australië, de native indians in Amerika. Hier was zelfs sprake van een aanvankelijke meerderheid van de oorspronkelijke bewoners. Kennelijk spelen er andere factoren mee voor het wij-zij denken dan alleen een soort “niemandsland” waar geen enkele groep zich kan beroepen op “wij zijn hier eerst” of “wij zijn met meer”. Ik denk dat de kern is wat jij eigenlijk al benoemd hebt. De verschillende identiteiten op basis van bepaalde al dan niet gecreëerde normen en waarden. Hierin zit volgens mij al een soort “vooroordeel” opgenomen, zowel postief als negatief. Wie is goed of wie is slecht . Hoe moet (!) je je medemens (de andere “immigranten”) beoordelen. Overigens met alle respect voor deze normen en waarden. Ze zijn ongetwijfeld tot steun van groepen mensen (geweest) maar in plaats van naar elkaar te groeien lijkt het alsof er meer normen en waarden ontstaan die zich juist willen onderscheiden van de andere. Men zoekt meer naar verschillen dan naar overeenkomsten. Zolang dit bestaat blijft het wij-zij gedachte bestaan. Men moet sterk zijn om over de eigen grenzen te willen kijken en te ervaren dat het gras daar net zo groen is als bij jezelf en dat wij elkaar veel te bieden hebben. Maar wij blijven hopen …..

    • Yvonne
      Geplaatst op 10:09h, 14 januari Beantwoorden

      Dank je wel voor je mooie reactie Rob! Ik heb inderdaad ook nagedacht over de indianen die de oorspronkelijke bewoners waren van Suriname. Ook zij hebben denk ik een belangrijke rol gespeeld in het tot stand komen van deze prachtige acceptatie van elkaars cultuur, religie en identiteit. Ik heb daar geen onderzoek naar gedaan, maar ik kan me zo voorstellen dat zij het natuurlijke besef hadden dat zij ‘immigranten van deze wereld zijn’ en de ‘anderen’ gastvrij in hun midden opgenomen. Dat dat op andere plekken in de wereld anders is verlopen, dat is een feit dat heel betreurenswaardig is. Een wereld waarin men de focus legt op de overeenkomsten met elkaar in plaats van op de verschillen tussen elkaar, zou inderdaad een stuk mooier zijn. Ik heb daar ook iets over geschreven in mijn blog ‘Zoek de verschillen’.

Geef een reactie