Een Duits leven - Brunhilde Pomsel en Thore D. Hansen - Uitgelichte afbeelding Yvonne Alefs

Een Duits leven – Brunhilde Pomsel en Thore D. Hansen

Het boek ‘Een Duits leven’ is gebaseerd op de gelijknamige documentaire uit 2013 waarin de destijds 102-jarige Brunhilde Pomsel openhartig terugblikt op de periode waarin zij voor één van de grootste oorlogsmisdadigers ooit werkte.

Als secretaresse van Joseph Goebbels van 1942 tot 1945 bevond Brunhilde zich in het machtscentrum van het nazi-regime en had toegang tot informatie over de meest gruwelijke details van de Tweede Wereldoorlog. Toch beweert ze dat ze van al dat niets afwist en pas na de oorlog zich bewust werd van de volledige omvang van de nazipraktijken. Het verlangen naar een goede carrière om daarmee de wijd verspreide armoede die de Duitse burgers jarenlang achtervolgde persoonlijk achter zich te kunnen laten, zorgde ervoor dat ze haar blik afwendde voor de verschrikkingen om haar heen. Haar verhaal is een waarschuwing voor een ieder van ons die denkt dat dat wat haar en vele Duitsers met haar overkwam, ons in deze huidige tijd niet kan gebeuren.

Het interview met Brunhilde Pomsel is zeker heel boeiend, maar het uitgebreide nawoord van schrijver Thore D. Hansen heeft eerlijk gezegd de meeste indruk op mij gemaakt. De treffende paralellen die hij trekt tussen de tijd waarin Brunhilde als naïeve jonge vrouw het nationaal socialisme werd ingezogen en hoe datzelfde ons in onze huidige maatschappij en wereld kan overkomen hebben iets in mij wakker gemaakt. Hansen waarschuwt ons terecht dat dezelfde machten en invloeden van destijds ook tegenwoordig hun invloed op ons proberen uit te oefenen. Hij spoort ons met het slot van zijn boek aan om vooral onze verantwoordelijkheid te nemen en niet onze blik af te wenden van wat er om ons heen gebeurt. Zijn woorden zijn zo treffend, dat ik ze liever citeer dan in mijn eigen woorden omschrijven:

“In Pomsels verschrikkelijk onschuldig en banaal klinkende herinneringen, in haar motieven voor een carrière onder het nationaalsocialisme, worden paralellen zichtbaar met onze eigen tijd. Wij zijn zelf op een punt beland waarop grote delen van de bevolking in de westerse democratieën nauwelijks nog door feiten, maar alleen via een beroep op emoties bereikt kunnen worden. Het gevoel onrechtvaardig te worden behandeld, kan hele bevolkingsgroepen radicaliseren en uiteindelijk is er dan alleen nog maar een geschikt vijandbeeld nodig om hen te winnen voor simpele oplossingen en erger. Het verhaal van Brunhilde Pomsel kan voldoende aanleiding zijn om ons in te zetten voor het behoud van een open samenleving.”

“Pomsels verhaal laat ons zien wat het betekent wanneer we het ontstaan van een dictatuur negeren en later in zo’n dictatuur moeten (over)leven, zowel fysiek als mentaal. Maar haar verhaal maakt ook duidelijk wat het betekent wanneer we toekijken hoe de populisten van nu de democratie van westerse snit proberen te ondermijnen. Brunhilde Pomsel gaat ons allen aan, omdat in haar openlijk uitgesproken ‘lafheid’ en apolitieke houding iets spreekt wat tegenwoordig al lang weer gedijt: grote desinteresse dan wel politieke luiheid en apathie tegenover het lot van vluchtelingen, opvlammende haat tegen democratische elites en opnieuw de opkomt van rechts-populisten die de oorlog verklaren aan de democratie en Europese integratie.”

“Pomsels levensverhaal maakt haarscherp duidelijk dat onze democratie vooral door twee dingen wordt bedreigd: een gebrek aan bereidheid om ons in te zetten voor een open samenleving en het onvermogen bij de democratisch-politieke elite om tijdig en adequaat op verkeerde ontwikkelingen te reageren.”

Ik bewonder de moed van deze vrouw om zich uit te spreken over een periode in haar leven die door velen wordt veroordeeld. Dankzij haar getuigenis kunnen wij in de eenentwintigste eeuw leren begrijpen waarom rechts populisten, autoritaire systemen en uiteindelijk dictaturen terugkomen, waarom dit op allerlei plaatsen in de wereld, op heel verschillende wijze, al lang een feit is en welke oorzaken hierachter schuilgaan. De inzichten die Brunhilde ons met het doorbreken van haar stilzwijgen gegeven heeft zijn van onschatbare waarde en kunnen meehelpen het verschil te maken tussen een toekomst waarin we de bevochten vrijheid en democratie van na de Tweede Wereldoorlog kunnen blijven vieren en één waarin we ons gevangen weten in een systeem van onderdrukking, angst en terreur.

Ik sluit me graag aan bij de schrijver van dit boek: laten we vooral onze ogen open houden, onze mening hoorbaar maken en onze blik niet afwenden van dat wat ons wegleidt van democratie en een open samenleving. De toekomst is de verantwoordelijkheid van een ieder van ons, niemand uitgezonderd.

Yvonne Alefs

Boek meteen bestellen? Klik dan hier!

Facebooktwitterlinkedin
Geen reactie's

Geef een reactie